پایگاه اطلاع رسانی ستادنماز جمعه نیشابور

باغ طراوت

با نماز جمعه، احساس يکدلي، هم رنگي و همراهي در بين مسلمانان تقويت مي شود و غرور، نخوت و تکبّر از فضاي پاک دل هاشان بيرون مي رود.نماز جمعه، گنجينه اي قيمتي است که غافلانِ از آن، از ثروت عظيمي محروم خواهند ماند. نماز جمعه، باغ طراوتي است که در هرهفته يک بار به روي مشتاقانِ سعادت گشوده مي شود. آنان که قدم در آن مي گذارند، راهشان را ماه رويان از آسمان با بال هاي حريرشان فرش مي کنند و خود آن ها چون نسيم بر گونه هايشان دست نوازش مي کشند.

ميثاقگاه مردم و رهبري

نماز جمعه، هم نشانه سياسي بودن دين است و هم ديني بودن سياست. نماز جمعه، جايگاه بلند سياست و حکومت را در متن دين مشخص مي کند؛چون امام جمعه، يا حاکم اسلامي و سرپرست امور مسلمانان است، يا شخص عادل و آگاه به زمان و مکان که از سوي رهبر حکومت اسلامي تعيين مي شود. پس نماز جمعه، افزون بر اين که ميعادگاه عابد و معبود است، ميثاقگاه مردم و رهبري است و اين ديدارهاي مستقيم يا غيرمستقيم هفته اي يک بار مردم و رهبري، آسان ترين و مطمئن ترين راه اطلاع از مسايل و مشکلات جهان اسلام و شناخت وظيفه سياسي و اجتماعي است.

نماز جمعه، مشارکت در حرکت هم نواي ميليون ها مسلمان مظلوم و فاصله گرفتن از خطوط منحرف دورويي و تک روي است.

اقامه نماز جمعه از سوي معصومان عليهم السلام

حضرت رسول اکرم صلي الله عليه و آله و نيز حضرت امير مؤمنان عليه السلام در طول زمام داري خويش، اهتمام خاصي به برپايي نماز جمعه داشتند؛ چنان که برخي از خطبه هاي نهج البلاغه از جمله خطبه هاي نمازهاي جمعه آن حضرت بوده است. پس از حضرت امير عليه السلام ساير ائمه عليهم السلام به دليل محدود بودن از سوي حاکمان جور، موفق به انجام اين فريضه الاهي نبودند و از اين رو، اصحابشان را به اقامه نماز جمعه در ميان شيعيان ترغيب مي کردند. «نُداره» يکي از اصحاب امام صادق عليه السلام مي گويد: امام صادق عليه السلام ما را به نماز جمعه ترغيب و تشويق مي فرمودند تا حدّي که ما گمان کرديم حضرت ما را فرامي خواند تا در نماز جمعه به امامت خود ايشان حاضر شويم. از اين رو، از امام پرسيديم: آيا به شما اقتدا کنيم؟ ايشان در پاسخ فرمود: «نه، منظورم اين است که در پيش خودتان و در ميان يارانتان، آن را به جا آوريد».

نماز جمعه در آيات قرآن

يکي از مسائل مهم در دين مبين اسلام، وحدت و اتحّاد مسلمانان است. از اين رو، عواملي که به پراکندگي و گسستگي صفوف مسلمانان مي انجامد، از منفورترين پديده ها در اسلام به شمار مي روند. و برعکس، عوامل و پديده هايي که به نوعي انسجام و يک پارچگي آنان را حفظ کند، جزو محبوب ترين عوامل هستند.

در اين راستا، نماز جمعه از اهميت وافري برخوردار است؛ به نحوي که خداوند در قرآن کريم، اهل ايمان را در روز جمعه به برپاداشتن نماز جمعه و دوري از هر سرگرمي و کاري که آن ها را از اقامه آن بازمي دارد، فراخوانده است و مي فرمايد: «اي کساني که ايمان آورده ايد! هنگامي که براي نماز روز جمعه ندا داده مي شود، به سوي ذکر خدا بشتابيد و خريد و فروش را رها کنيد. اگر بدانيد، اين براي شما بهتر است».

نماز جمعه در کلام معصومان عليهم السلام

نماز جمعه، يکي از اعمال واجب بسيار مهم در دين اسلام است که روايات بسياري درخصوص اهميت شرکت در آن و نيز اجر و پاداش فراوان اين فريضه الاهي وارد شده است. رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: «نماز جمعه، حج فقيران است». هم چنين ايشان فرمودند: «فرشتگان روز جمعه فرستاده مي شوند تا بر درب مساجد ايستاده و نام شرکت کنندگان در نماز جمعه را به ترتيب بنويسند».

اولين نماز جمعه بعد از انقلاب اسلامي

پس از پيروزي انقلاب اسلامي، فريضه الاهي نماز جمعه، براي نخستين بار در اولين جمعه ماه مبارک رمضان سال 1399 ه . ق، برابر با 5 مردادماه 1358 با شرکت بيش از يک ميليون نفر از مردم مسلمان روزه دار تهران، در گرماي شديد تابستان به امامت مجاهد نستوه، مرحوم آيت اللّه طالقاني در دانشگاه تهران با شکوه و جلوه خاصي برگزار گرديد. در تهران، از ابتداي انقلاب تا اوايل مردادماه 1380، تعداد 1142 نماز جمعه بدون وقفه برگزار شده است. هم اکنون نيز با لطف و عنايت خداوند متعال، در تمام شهرهاي ايران اقامه نماز پرشکوه جمعه ادامه دارد و در حال حاضر، 442 امام جمعه در مناطق مختلف کشور، هم زمان نماز جمعه را اقامه مي کنند.

نماز جمعه در کلام آيت اللّه طالقاني رحمه الله

اولين امام جمعه پس از انقلاب اسلامي، آيت اللّه طالقاني در سخناني درباره نماز جمعه مي فرمايد: «نماز جمعه، مظهر کاملي است از صف توحيدي تمام ملت هاي مسلمان و در عين حال آگاهي، تنبّه، هوشياري، افشا کردن وسايس دشمن و مطلع کردن همه مسلمان ها به وظايف و مسؤوليت هايي [است] که دست کم در مدت يک هفته در پيش دارند. نماز جمعه، صف عبادت، صف حق پرستي، صف روابط قلوب و وجدان هاي بيدار خداپرستان، [و [درعين حال صف نظام، صف جنگ، صف فرماندهي و فرمانبري است».

نماز جمعه در کلام مقام معظم رهبري

حضرت آيت اللّه خامنه اي، رهبر معظم انقلاب در مورد نقش مهم نماز جمعه در ايجاد اتحاد و همدلي بين اقشار جامعه چنين مي فرمايند: «نماز جمعه، همان طور که نامش هم نشان مي دهد، نمازي است که ذکر خدا را با اجتماع مسلمانان توأم تأمين مي کند. اين نماز تفاوت مي کند با آن ذکر و يادي که تنها و در خلوت انجام بگيرد. در اين نماز تن هاي مردم و دل هاي مردم در کنار يکديگر قرار مي گيرد. لذا به اين نماز مي گوييد نماز وحدت آفرين. حقيقت هم همين است».

ايشان در سخناني ديگر نيز ضمن توصيه به ائمه جمعه مي فرمايند: «امام جمعه بايد به مردم خط بدهد؛ مردم نبايد به امام جمعه خط بدهند. البته امام جمعه خط اصلي خودش هم همان خواسته هاي مردم است؛ يعني خواست هاي حقيقي مردم و نيازهاي آنان».

رسانه بودن نماز جمعه

با توجه به اين که نماز جمعه مظهر و نماد يک دين سياسي ـ اجتماعي است و در گفتار و سيره امامان معصوم و نيز فتاواي فقهاي عظام، به هرچه باشکوه برگزار شدن آن تاکيد فراوان شده است و هر جمعه، در جاي جاي ميهن اسلامي مان هزاران نفر در اين مراسم شرکت مي کنند، وجه رسانه بودن آن هرچه بيش تر آشکار مي گردد. اين وجه رسانه اي نماز جمعه، ما را به توانايي هاي آن آشنا مي سازد که اميد است با نيازهاي جديد جوامع مسلمان، به ويژه جوانان متناسب گردد. از اين رو، خطيب جمعه و نيز ستاد برگزاري نماز جمعه، در تقويت اين فريضه عبادي ـ سياسي نقش فوق العاده اي دارند.

حضور کارگزاران در نماز جمعه

حضور کارگزاران و مسؤولان نظام در بين صف هاي نمازگزاران جامعه، نشان دهنده اهميت نظام به اين مراسم عبادي است. هم نشيني مديران با نمازگزاران، ارتباط مردم را با آنان آسان تر مي سازد و موجب تشويق و ترغيب بيش تر مردم به اين مراسم مي گردد. اين امر، خود يکي از راه هاي مهم تقويت نماز جمعه به شمار مي رود که با تقويت اين مراسم سياسي ـ عبادي، بسياري از ارزش هاي اسلامي در جامعه تقويت مي شود و جامعه اسلامي را سرشار از موفقيت و توسعه مي گرداند.

نماز جمعه در قاره اروپا

نماز جمعه، يکي از فريضه هاي مهم دين اسلام است که هرهفته در کشورهاي مختلف قاره اروپا برپا مي گردد. اين فريضه الاهي در ايرلند که مرکز اصلي تجمع مسلمانان، مرکز اسلامي و مسجد دُوبلين است، هرهفته با حضور جمعي از مسلمانان که تعدادشان تقريبا بين 300 تا 400 نفر است، برگزار مي گردد و به طور معمول، خطبه هاي نماز جمعه به زبان هاي عربي و انگليسي توسط امام جمعه ايراد مي شود. در هلسينکي فنلاند نيز نماز جمعه توسط جامعه اسلامي ترک هاي تاتار تشکيل مي شود.

در کليه مساجد بروکسل، به طور مجزا مراسم نماز جمعه برگزار مي گردد و براساس جمعيت منطقه اي و وضعيت مساجد، تعداد نمازگزاران بين 200 تا 500 نفر است. در کشور آلمان نيز مسلمانان، به ويژه ترک ها مساجد و مراکز اسلامي متعددي دارند که در برخي از اين مراکز، نماز جمعه برگزار مي گردد که البته موضوع خطبه هاي نماز جمعه، بيش تر درباره مسائل اخلاقي و مذهبي است.

تبليغات نماز جمعه

در دنياي امروز، تبليغات اهميت فراواني دارد. جامعه کنوني، آمادگي پذيرش اموري را دارد که تبليغات وسيعي در مورد آن شده باشد. در اسلام نيز فرمان هايي راجع به تبليغات وجود دارد. بنابراين، مي توان با تبليغ صحيح از سوي رسانه ها، به ويژه صدا و سيما، زمينه استقبال مردم را از آيين نماز جمعه فراهم آورد. بهترين تبليغ آن است که فوايد و آثار، و نيز ضررهاي ترک آن را بيان کرد تا شوق و انگيزه افراد جامعه براي شرکت در اين مراسم عبادي بيشتر شود. البته تبليغات تنها وظيفه رسانه ها نيست، بلکه نمازگزاران نيز مي توانند با روشي نيکو، اعضاي خانواده، بستگان و دوستان خود را به اين عبادت دسته جمعي دعوت نمايند.

نقش آفريني خطيب نماز جمعه

خطبه نماز جمعه، نمودي از رسانه حقيقي اسلامي است و پيام هاي خاصي براي شرکت کنندگان در مسجد «جمعه» دارد. گوينده اين پيام، يعني خطيب جمعه، از نقش ويژه و مؤثر در اين رسانه اسلامي برخوردار است. از اين رو، هر تلاشي براي کارآمد کردن نماز جمعه، حول نقش محوري خطيب مي چرخد و کارآمدي خطيب، موجب انسجام امت حزب اللّه در نمازهاي جمعه خواهد شد. شمار اموري که نقش ائمه جمعه را در تقويت اين فريضه الاهي بيشتر مي گرداند، اين هاست: داشتن اطلاعات کافي در زمينه هاي مختلف، به روز بودن خطبه ها، ايجاد ارتباط مستحکم با مردم، وارد نشدن در صف بندي جناح ها، ساده زيستي، و به کارگيري فنون خطابه.

پرورشگاه سياست و تدبير

نماز جمعه، يکي از اجتماع هاي سودمند، چاره ساز و هدفدار است که هم نمايشگاه وحدت شکوهمند اسلام، و هم پرورشگاه سياست و تدبير مسلمانان به شمار مي آيد. نشاط سياسي و احساس حضور در صحنه درگيري با نامردمي دنياداران، در نماز جمعه تقويت مي شود. در يک سخن، ميقاتِ بندگي حقّ ، ميعاد با خلقي خدايي و ميثاق با رهبري در نماز جمعه شکل مي گيرد. پس سزاست که اين فريضه بسيار مهم دين اسلام، هرچه با محتواتر و شکوهمندتر برگزار شود، تا بهره وري و استفاده آن بيش تر گردد.

اوج خشوع و بندگي

«فيليپ حِتي» دانشمند، محقق و استاد زبان هاي سامي در دانشگاه «پرينستونه» مي نويسد: «نماز جمعه مسلمانان، از حيث جلال، شکوه، سادگي و نظم، بر عبادت مسيحيان و يهود که فقط روزهاي شنبه و يکشنبه در کليسا و معابد خود جمع مي شوند، برتري دارد. در آن جا تمام نمازگزاران در صف هاي منظم، در داخل مسجد صف بسته و سخنان امام را گوش مي کنند، در حالي که چنان علايم و آثار خشوع و خضوع در سيمايشان هويدا و آشکار است که عالي ترين عواطف روحي را در قعر دل ها و عمق ضماير به جنبش درمي آورد. اين نماز پرشکوه، بزرگ ترين وسيله براي تجمّع مسلمانان گرديده است، به طوري که فرزندان صحرا و زادگان بيابان را در عصر حضرت رسول صلي الله عليه و آله که همگي برخوردار از روح انفرادي و سرشار از بزرگ بيني و غرور بودند، کنار هم گردآورد و حس برادري را در آن ها پرورش داد».

شرايط نمازگزاران

اگرچه نماز جمعه از عبادت هاي مهم دين مبين اسلام به شمار مي رود، اما خداوند متعال نخواسته که همه بندگان خود را به سختي و رنج بيندازد. از اين رو، برخي افراد در انجام نماز جمعه معذورند و اين تکليف از عهده آنان برداشته شده است. اين افراد عبارت اند از: زنان، مسافران، نابينايان، افراد پير و ناتوان و کساني که بيش از دو فرسخ با محل برگزاري نماز جمعه فاصله دارند. البته لازم به ذکر است که در همه اين موارد، انجام نماز جمعه جايز است و از نماز ظهر کفايت مي کند.

آداب نماز جمعه

نماز جمعه، يکي از واجبات بسيار مهم دين اسلام است که در روايات اسلامي، ضمن تأکيد بر اقامه آن، به بيان برخي از آداب اين فريضه الاهي پرداخته شده است که از شمار آن ها مي توان به موارد زير اشاره کرد:

1. مستحب است امام جمعه و نمازگزاران در حال خطبه با وضو باشند.

2. مستحب است امام جمعه در حال خطبه خواندن کلامي نگويد که خارج از خطبه باشد.

3. مستحب است امام جمعه پس از خواندن خطبه و قبل از نماز، براي سعادت جامعه اسلامي دعا کند.

4. مستحب است افراد براي شرکت در نماز جمعه بر يکديگر پيشي بگيرند. در روايتي از امام صادق عليه السلام آمده است: «خداوند روز جمعه را بر ساير روزهاي هفته برتري داده و بهشت را زينت نموده است براي کسي که روز جمعه وارد بهشت مي شود. پس کسي که زودتر در نماز جمعه شرکت کند، زودتر وارد بهشت مي شود».

نشانه قدرت اسلام

اجتماع امت اسلامي و گسترش صف هاي نمازگزاران نماز جمعه، اميد دهنده مؤمنان بوده، به امت اسلام قدرت، استقامت، عظمت و صلابت مي بخشد. به نمايش گذاشتن اين قدرت سياسي و عبادي جهان اسلام، دل دشمنان خدا و اسلام که همان منافقان و کافران هستند را مأيوس مي نمايد و خدعه و نيرنگ هاي آنان را با صف هاي به هم فشرده امت اسلام براي هميشه ناکام مي نمايد.

پيوند دهنده جناح ها

نماز جمعه، آييني الاهي است که شرط قبولي آن، اخلاص و قصد نزديکي به خداوند متعال است. نمازگزاران روز جمعه، اگر با هر نيّت ديگري بخواهند در آن شرکت کنند، نه تنها بهره اخروي از آن نمي برند، بلکه خود را به شرک خفي نيز مي آلايند. از اين رو، نماز جمعه عامل بسيار خوبي براي پيوند و وحدت نيروهاي فعّال انقلاب است. در اين روز، همه آناني که عشق به اسلام، خدمت به انقلاب و مردم دارند، در کنار هم جمع شده و خطيب جمعه با سخنان دل نشين و شيواي خود، اصول مشترک اسلامي را يادآور مي شود و آنان را از لغزش و انحراف بازمي دارد.

خنثي شدن توطئه هاي دشمن

فريضه الاهي نماز جمعه، تأثير به سزايي در وحدت و يک پارچگي مسلمانان بر محور عبادت دارد و مايه ارعاب دشمنان اسلام و خنثي شدن شايعات و توطئه هاي تفرقه افکنانه آنان است؛ چرا که خطيب جمعه، با بررسي مسائل سياسي داخلي و خارجي به صورت روشن و شفاف و ارائه راه هاي مناسب براي حل مشکلات اجتماعي، فرهنگي و سياسي جامعه، بسياري از توطئه ها و کارشکني هاي عناصر نفوذي دشمن را خنثي مي کند و اين خود عامل مهمي براي سعادت و تعالي روزافزون جامعه اسلامي به شمار مي رود.

مرکز بسيج مردم

سنگر نماز جمعه، بهترين محل دعوت مردم به بسيج براي جهاد، دفاع از کيان انقلاب، حلّ مشکلات اجتماعي و ياري رساني به ديگران است. اين قدرت عظيم مردمي که در نماز جمعه متجّلي مي شود، همواره مورد توجه دوست و دشمن انقلاب بوده است. در صدر اسلام نيز رسول خدا صلي الله عليه و آله و اميرمؤمنان علي عليه السلام پس از خطبه هاي نماز جمعه، مردم را در مساجد بسيج مي نمودند و به جبهه هاي جهاد مي فرستادند.

آري، نماز جمعه هر شهر مي تواند با بسيج مردم، بسياري از مشکلات فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي آن جا را به شيوه اي شايسته برطرف سازد، تا بدين ترتيب، کشور از همه نظر توان مند و شکوفا گردد.