پایگاه اطلاع رسانی ستادنماز جمعه نیشابور

نيمه شعبان شب مباركي است كه در فضايل، شباهت بسياري به ليالي قدر دارد. فضيلت نيمه شعبان وقتي امام معصوم(ع) به دنيا مي آيد و به عبارت ديگر انسان كاملي از مخزن غيب تنزل پيدا مي كند مانند آن است كه قرآن كريم از مخزن غيب الهي تنزل پيدا كند و چون قرآن و عترت دو ثقل ثقيل و وزنه وزين نظام آفرينش هستند كه از يكديگر جدايي ندارند، حكم هر يك همانند حكم ديگري است. قرآن تجلي كتاب تدويني خدا و انسان كامل معصوم تجلي كتاب تكويني اوست. همان طور كه با نزول قرآن در ظرف زماني معين آن ظرف معهود قدر يافته و شب قدر مي شود با تجلي امام معصوم و تنزلش از مخزن غيب الهي در ظرف زمان معين آن ظرف شخصي قدر پيدا مي كند و شب قدر مي شود، چنانكه همين جدايي ناپذيري سبب مي شود كه عظمت ليله القدر و شب نيمه شعبان از يكديگر جدايي ناپذير باشد. بدين جهت در روايات مي بينيم همان طور كه شب و روز قدر نسبت به ساير ليالي و ايام شهر الله المبارك فضيلت پيدا كرده است، شب و روز نيمه شعبان المعظم نيز به بركت بروز و ظهور عصاره آفرينش از خزانه غيب الهي برجستگي خاصي در ميان ساير ليالي و ايام شهرالرساله والنبوه پيدا كرده است. البته اين سخن درباره همه امامان معصوم (عليهم السلام) و مولد آنان صادق است، ليكن چون عصاره چهارده معصوم و عصاره همه انسان هاي كامل، خاتم الاوليا و خاتم الاوصيا، حضرت بقيه الله (ارواح من سواه فداه) است، اين كلام درباره مولد او وارد شده است، از اين رو نه تنها درباره شب قدر آمده است كه در اين شب دعاي هيچ كس رد نمي شود مگر آن كه عاق والدين، قاطع رحم، شارب الخمر باشد، يا در قلبش عداوت مومن باشد.

وقتي از خامس الحجج حضرت باقر العلوم(ع) درباره فضيلت شب نيمه شعبان سوال شد، فرمود: با فضيلت ترين شب بعد از ليله القدر شب نيمه شعبان است و خدا در اين شب فضل خود را بر بندگانش ارزاني مي دارد و با منت و كرم خود آنها را مي آمرزد، پس براي قرب به خداي سبحان در اين شب تلاش و كوشش كنيد؛ چون خدا قسم ياد كرده است كه هيچ سائلي را ـ تا وقتي كه امر ناپسند و گناهي طلب نكند - محروم نگرداند. آنگاه فرمود: اين شب، شبي است كه خداي سبحان براي ما اهل بيت قرار داده به ازاي ليله القدر كه براي پيامبراكرم(ص) قرار داده است.

از اين رو برخي از بزرگان براي تشريح اين فضيلت فرموده اند: شب نيمه شعبان نيز در حد خود شب قدر است؛ چون اگر شب هاي سه گانه ماه مبارك رمضان ظرف نزول قرآن كريم است، شب نيمه شعبان، ظرف تجلي قرآن ناطق از ماوراي طبيعت به نشئه طبيعت و جهان ماده است.

در روايات نيز تعابيري هست كه با قدر بودن شب نيمه شعبان تناسب دارد. نبي اكرم(ص) در شب نيمه شعبان به عايشه فرمود: آيا نمي داني اين شب چه شبي است؟ اين شب، شب نيمه شعبان است كه اجل ها در آن نوشته مي شود و ارزاق در آن تقسيم مي شود. در اين شب خداوند فرشتگاني را به آسمان دنيا و از آنجا به زمين نازل مي كند، در نازل شدن به زمين ابتدا در مكه نازل مي شوند. تقسيم ارزاق، نوشته شدن مرگ ها، نزول فرشتگان به صورت ويژه، از خصوصيات شب قدر است.

البته شب قدر، متعدد و داراي مراتب است. بدين صورت كه خداي سبحان در نيمه شعبان مراحل اوليه امور را تنظيم و تقدير مي كند و در شب نوزدهم و سپس بيست ويكم كامل تر كرده و در نهايت در شب بيست وسوم به مرحله نهايي مي رساند.

از امام صادق (ع) نيز روايت شده كه پدر بزرگوارشان در پاسخ كسي كه از فضيلت شب نيمه شعبان از ايشان پرسيده بود، فرمودند: اين شب برترين شب ها پس از شب قدر است، خداوند در اين شب فضلش را بر بندگان جاري مي سازد و از منت خويش گناهان آنان را مي بخشد، پس تلاش كنيد كه در اين شب به خدا نزديك شويد. همانا اين شب، شبي است كه خداوند به وجود خود سوگند ياد كرده كه در آن درخواست كننده اي را، مادام كه درخواست گناه نداشته باشد، از درگاه خود نراند.

در بحارالانوار در مورد اهميت اين شب از زبان پيامبر اكرم (ص) اينگونه روايت شده است: من شب نيمه شعبان، خوابيده بودم كه جبرائيل به نزدم آمد و گفت: اي محمد آيا در اين شب مي خوابي؟

گفتم: اي جبرائيل مگر اين شب چه شبي است؟ جبرائيل گفت: اين شب، شب نيمه شعبان است. اي محمد برخيز پس مرا از بستر خواب بلند كرد، آنگاه به بقيع برد و گفت: سرت را بلند كن و به آسمان بنگر.

اين شبي است كه درهاي آسمان در آن باز مي شود: درهاي رحمت. در «رضوان»، در «مغفرت» در «فضل» در «توبه» در «نعمت» در «جود» و در «احسان» و خداوند به عدد موها و پشم هاي گاو و گوسفند مردم را از آتش جهنم آزاد مي كند، زمان مرگ را در آن ثبت كرده و به مدت يك سال روزي ها را تقسيم مي كند؛ و هر چه را كه در تمام سال اتفاق مي افتد فرو مي فرستد. محمد كسي كه اين شب را با گفتن «الله اكبر»، «سبحان الله» و «لا اله الا الله» و دعا نماز و قرآن خواندن و انجام اعمال مستحب و استغفار كردن زنده نگه دارد بهشت منزل و استراحتگاه او خواهد بود و گناهان گذشته و آينده اش بخشيده مي شود.

نيمه شعبان علاوه بر اينكه روز خجسته ميلاد امام عصر (عج) است، فرصت معنوي مناسب و ارزشمندي براي راز و نياز با خالق هستي و نزديكي هرچه بهتر و بيشتر به معبود و كسب بركات الهي است.

اين شب از چنان اهميتي برخوردار است كه هم رديف و هم پاي شب هاي قدر است و از اين موقعيت مي توان چون شب هاي قدر ماه مبارك رمضان، براي كسب خيرات و بركات معنوي بهره برد و نهايت تلاش را براي كسب فيض داشت.

حجت الهي كه خير اهل الارض زمان ماست، در سحرگاه نيمه شعبان سال 255 (هچ .ق) چشم به جهان گشودند و اين شب مبارك كه ميلاد موفور السرور آن حضرت است، احتمال دارد شب قدر نيز باشد، همان گونه كه به برخي اعمال ليالي قدر در اين شب نيز سفارش شده است.

در فضيلت شب نيمه شعبان نيز نبي مكرم اسلام (صلي الله عليه و آله) فرمود كه: خداوند در شب نيمه شعبان به اندازه موي گوسفندان قبيله بني كلب بندگانش را مي آمرزد؛ «يغفر الله ليله النصف من شعبان من خلقه بقدر شعر معزي بني كلب» و اين سخن، كنايه از فراواني آمرزيده شدگان در اين شب مبارك است.

كلام نوراني ديگري از امام صادق(ع) نشان مي دهد نيمه شعبان نيز در حد خود، شب قدر و واجد يكي از درجات تقدير امور است. ايشان در برابر اين سنت با ليالي مباركه قدر فرمود: «انها الليله التي جعلها الله لنا أهل البيت بزاء ما جعل ليله القدر لنبينا صلي الله عليه و آله» همين طور كه خداوند به پيامبر(ص) شب قدر مرحمت فرمود، به ما اهل بيت نيز نيمه شعبان را عطا كرد.

امام باقر(ع) در پاسخ پرسشي درباره فضيلت شب نيمه شعبان فرمود كه با فضيلت ترين شب پس از ليله القدر، شب نيمه شعبان است كه خداوند در اين شب فضل خويش را بر برندگانش ارزاني مي دارد و با من و كرم خود آنان را مي آمرزد، پس براي نزديكي به خداي سبحان در اين شب بكوشيد؛ چون خداوند سوگند ياد كرده است كه هيچ سائلي را ـ تا وقتي كه امر ناپسند و گناهي نخواسته است- محروم نگرداند: «هي أفضل ليله بعد ليله القدر؛ فيها يمنح الله تعالي العباد فضله و يغفرلهم بمنه. فاجتهدوا في القربه لي الله (تعالي) فيها، فنها ليله آلي الله تعالي علي نفسه ان لا يرد سائلاً له فيها، ما لم يسئل معصيه و... فاجتهدوا في الدعاء و الثناء علي الله (عزوجل)»

پيامبر گرامي اسلام (صلي الله عليه و آله) در شب نيمه شعبان به عايشه فرمود كه در نيمه شعبان اجل ها نوشته و ارزاق قسمت مي شود و خداي عزوجل در اين شب بيش از موي بزهاي قبيله بني كلب، بندگانش را مي آمرزد و فرشتگان را به آسمان دنيا و از آنجا به زمين نازل مي كند و در اين نزول ابتدا در مكه فرود مي آيند.

شيوه صحيح بزرگداشت اعياد شريف

قرآن كريم بزرگداشت و گراميداشت آيات خدا را از نشانه هاي تقواي قلوب و صفات متقيان مي داند «و من يعظم شعائر الله فانها من تقوي القلوب» (حج:32) وجود گرامي امام معصوم(ع) از برترين آيات و نشانه هاي الهي است و تكريم و بزرگداشت او در ايام ميلاد يا شهادت مصداق تعظيم شعائر خداي سبحان است. اما در بزرگداشت ائمه هدايت و به ويژه امام عصر(عج) كاري شايسته انجام است كه در پرتو آن كشور امام زمان (عج) تا ظهور حضرتش به قدر امكان از خطرها مصون بماند. برخي از اعمال كه در اين اعياد شريف صورت مي پذيرد، مانند تهيه كيك هاي بزرگ، چراغاني هاي زيبا و ... در برخي موارد كاملاً بي ارتباط به ميلاد شريف عصاره هستي است، به گونه اي كه در چين كمونيست يا ساير ممالك الحادي و در عيدهاي موهوم و بي اساسي كه هيچ بهره اي از حقيقت ندارند اين اعمال انجام مي شود. در حالي كه بايد اين جشن هاي بزرگ و ايام خجسته را به برنامه ها و اعمالي زينت داد كه با مولود آن عيد پيوند داشته باشد و چون از دستاوردهاي ظهور حضرت بقيه الله الاعظم(عج) بلوغ عقول انسان ها و كشف گنجينه هاي فهم بشر است در چنين روزهاي خجسته سزاست به اموري پرداخته شود كه رشد و تكامل فهم و عقل انسان ها و منتظران آن حضرت را تأمين مي كند. آنجا كه تلاش براي فهم و رشد عقل صورت مي گيرد شايسته بزرگداشت عيد ميلاد حضرت حجت بن الحسن و جايگاه اهل انتظار است.