نانو فناوري در آينده نزديک يک بازار 1000 ميليارد دلاري در جهان خواهد داشت. جمهوري اسلامي ايران تا کنون رتبه مناسبي از نظر دانش نانو به دست آورده است.

يک نگاه مقايسه‌اي به نتايج و کارکردهاي انقلاب اسلامي در صحنه عمل نسبت به دوره قبل از انقلاب و کشورهاي همطراز، از يک طرف گوياي تغييرات بزرگ و غيرقابل انکار و خيره کننده ناشي از انقلاب در 34 گذشته و از طرف ديگر ترسيم کننده يک دورنماي ايده‌ال و آرماني براي آينده است و اين همه در شرايطي بدست آمده است که دشمنان خارجي و ايادي داخلي آنان همواره در تلاش بوده و از هر اهرمي براي تحت فشار گذاردن کشور و ناکام گذاشتن طرح‌ها و برنامه‌هاي آن بهره گرفته‌اند.

دستاوردهاي انقلاب اسلامي تاکنون را مي‌توان حداقل در چهار زمينه سياسي، اقتصادي، علمي فناوري و نظامي بيان نمود.

الف- سياسي

 دستاوردهاي سياسي انقلاب اسلامي به دو بخش داخلي و بين‌المللي تقسيم مي‌شود.

1- سياسي داخلي

 مهمترين دستاورد سياسي انقلاب اسلامي، ساقط کردن نظام پوسيده شاهنشاهي و تشکيل نظام جمهوري اسلامي بر مبناي آرمان اين انقلاب يعني برقراري نظام مردم‌سالار ديني با رأي بيش از 98 درصد ملت بود. در اين نظام که حدود يک سال پس از پيروزي انقلاب، همه نهادها و مقامات عاليرتبه آن برگزيده و مستقر شدند، برگزاري انتخابات و حضور مردم در صحنه‌هاي مختلف يک اصل مي‌باشد. در آرمان انقلاب اسلامي، تشکيل نظام جمهوري اسلامي بر محور اصل ولايت فقيه و اصول آزادي، عدالت، استقلال و پيشرفت، که همگي مبتني بر آموزه‌هاي شرع مقدس اسلام است، تأکيد گرديده است.

استقلال از قدرت‌هاي بيگانه و در نتيجه تغيير در جهت‌گيري‌هاي سياست خارجي و تداوم آن در ساليان پس از پيروزي انقلاب، هديه بزرگ انقلاب اسلامي به ملت ايران بوده است. تداوم توجه به شعار نه شرقي نه غربي با توجه به حضور مردم در صحنه در سال‌هاي پس از انقلاب ،توانسته است انقلاب را از در غلطيدن به مسيرهاي مورد نظر سلطه‌گران بين‌المللي حفظ کند.

 

2- سياسي بين‌المللي

 انقلاب اسلامي از يک طرف استقلال از سلطه‌جويان خارجي را به ارمغان آورد و از طرف ديگر بازتاب‌هاي گسترده‌اي در مسائل مختلف برجاي نهاد.

استقلال از قدرت‌هاي بيگانه و در نتيجه تغيير در جهت‌گيري‌هاي سياست خارجي و تداوم آن در ساليان پس از پيروزي انقلاب، هديه بزرگ انقلاب اسلامي به ملت ايران بوده است. تداوم توجه به شعار نه شرقي نه غربي با توجه به حضور مردم در صحنه در سال‌هاي پس از انقلاب ،توانسته است انقلاب را از در غلطيدن به مسيرهاي مورد نظر سلطه‌گران بين‌المللي حفظ کند و از دچار شدن به سرنوشت برخي انقلاب‌هاي معاصر که توجه به استقلال را فراموش و به وضعيت سابق بازگشتند جلوگيري نمايد.

رژيم پهلوي چه در دوره رضاشاه و چه محمدرضاشاه همواره به قدرت‌هاي خارجي وابسته بود و در راستاي منافع ملي آنها عمل مي‌نمود. از جمله تصويب لايحه کاپيتولاسيون يعني مصونيت قضايي مستشاران نظامي آمريکايي و خانواده‌هايشان و نيز انتخاب محمدرضاشاه به عنوان ژاندارم آمريکا در منطقه براساس دکترين دوستوني (ايران ستون نظامي و عربستان ستون‌ مالي) نيکسون- کي‌سينجر پس از شکست مداخله نظامي آمريکا در ويتنام، گوياي اين وابستگي به اردوگاه غرب به ويژه آمريکا بود.

انقلاب اسلامي مبارزه با نظم سلطه‌گرانه حاکم بر جهان را سرلوحه اهداف خارجي خود قرار داده و به يگانه منادي صادق مبارزه با آن تبديل گرديده است. انقلاب اسلامي بازتاب گسترده‌اي بر مجموعه‌اي از مسائل و موضوعات دنياي معاصر داشته است که در اينجا تنها مي‌توان فهرست‌وار برشمرد:

1- بازتاب انقلاب اسلامي بر نظريه‌هاي سياسي از جمله تبديل نسل سوم نظريه‌هاي انقلاب (جبرگرا) به نسل چهارم؛

2- بازتاب انقلاب اسلامي بر مسائل راهبردي قدرتهاي بزرگ و تضعيف و نهايتا فروپاشي نظام دو قطبي (انقلاب اسلامي به دلايل مختلف يکي از علل اصلي فروپاشي اتحاد شوروي و بلوک شرق بود؛ از جمله از طريق تغيير آرمان حرکت‌هاي مارکسيستي به اسلامي،تبديل شدن به منبع الهام مجاهدين افغاني در مبارزه با اتحاد شوروي سابق و تاثير بر جمهوري‌هاي جنوبي شوروي) . پس از فروپاشي اتحاد شوروي نيز انقلاب اسلامي منادي بزرگ مبارزه با غرب و تضعيف آن بوده است.

3- بازتاب انقلاب اسلامي بر حرکت‌هاي رهايي بخش که نمونه‌هاي آن را در کشورهاي مختلف مي‌بينيم. از جمله در شمال آفريقا، شرق مديترانه، خليج فارس، آسياي مرکزي و قفقاز، آسياي جنوبي، آسياي شرقي و حتي آمريکاي لاتين. و بدون شک پديده بيداري اسلامي کنوني در جهان با تاثير بخشي مستقيم انقلاب اسلامي صورت پذيرفته است. پيروزي حزب الله لبنان در نبرد 33 روزه و حماس در نبرد 22 روزه و اخيرا 8 روزه آشکارا تحت تاثير انقلاب اسلامي صورت گرفته است.

4 - بازتاب انقلاب اسلامي بر مجموعه‌اي از مسائل ديگر مانند سازمان‌هاي بين‌المللي ،چهره جوامع، احزاب و نخبگان سياسي در جهان (به ويژه جهان اسلام) و غيره نيز آشکار مي‌باشد.

به طور کلي، انقلاب اسلامي از نظر سياسي سه دستاورد بزرگ را به جهانيان عرضه داشته است يعني تشکيل نظام مردم سالاري ديني، استقلال از قدرتهاي سلطه‌گر خارجي و بازتاب بر مسائل مختلف بين‌المللي .اين دستاوردها در ميان انقلاب‌‌هاي معاصر نظير ندارد وآرمان هاي اين انقلاب به الگويي براي بسياري از مردم در جهان تبديل شده است.

ب - اقتصادي

 غربي‌ها که همواره هدفشان کسب سود بيشتر است، در تمام مدت 34 سال گذشته در حال مشکل‌تراشي اقتصادي براي ايران بوده اند. آنها زماني در ابتداي انقلاب محاصره اقتصادي و زماني مهار ايران و امروزه سياست تحريم را در پيش گرفته‌اند. اما خوشبختانه مردم انقلابي و هوشيار ايران بسياري از تهديدهاي اقتصادي آنان را تبديل به فرصت نموده و طرح‌هاي آنان را به خوبي خنثي کرده‌اند. فراموش نکنيم که از نظر اقتصادي انقلاب در کشوري اتفاق افتاد که قادر بود تنها غذاي مورد نياز 33 روز کشور رادر داخل تهيه کند، به گونه‌اي که مرغ از فرانسه ، تخم مرغ از رژيم صهيونيستي،سيب از لبنان ، لبنيات از دانمارک و... وارد مي شد و اميد به زندگي فقط 58 سال بود. امروزه در حالي که جمعيت کشور دو برابر شده کشور ما مي‌تواند غذاي 300 روز را در داخل تهيه نمايد. (در آينده نزديک غذاي تمامي سال) و اميد به زندگي نيز به بالاي 72 سال رسيده و نرخ مرگ و مير کودکان از 111 نفر در هزار به 26 نفر کاهش يافته است.

غربي‌ها که همواره هدفشان کسب سود بيشتر است، در تمام مدت 34 سال گذشته در حال مشکل‌تراشي اقتصادي براي ايران بوده اند. آنها زماني در ابتداي انقلاب محاصره اقتصادي و زماني مهار ايران و امروزه سياست تحريم را در پيش گرفته‌اند.

 

رشد بخش‌هاي مختلف اقتصادي در سالهاي پس از پيروزي انقلاب تا کنون قابل ملاحظه بوده است، به طوري که ايجاد زير ساخت هاي اقتصادي از جمله سد سازي و مهار آب (ايران رتبه سوم سد سازي در جهان را داراست)، توليد فولاد (از طريق ايجاد کارخانه‌هاي متعدد فولادسازي در نقاط مختلف کشور)، توليد سيمان (ايجاد کارخانه‌هاي متعدد توليد سيمان)، توليد برق (به گونه‌اي که ايران اکنون به همه کشورهاي همسايه برق صادر مي‌کند)، گاز رساني و برق رساني (تقريبا به تمامي شهرها و بيشتر روستاهاي کشور)، راه آهن و بزرگراه‌ها (به گونه‌اي که ايجاد راه آهن در هر سال طبق برنامه بايد به اندازه 57 سال رژيم پهلوي باشد) شهرسازي و شهرک سازي و توسعه زيربناها و امکانات شهري (مانند مترو، اتوبان، فضاي سبز و غيره) و ...همواره در شرايط مختلف و عليرغم تشديد تحريم‌ها مورد توجه بوده است.

خودکفا شدن کشور در بسياري از زمينه‌ها و وضعيت خاص جغرافياي سياسي ايران، بيگانگان را از دستيابي به اهدافشان در زمينه‌هاي اقتصادي بازداشته است.

از سوي ديگر، در اثر پيروزي انقلاب اسلامي دسترسي عمومي به مقامات آسان گرديده و اين امر زمينه شناخت بهتر مسائل و مشکلات مردم در اقصي نقاط را فراهم آورده و شرايط را براي ايجاد تعادل اقتصادي در کشور مهيا نموده است.

در اينجا بايد از اسناد بالادستي مانند سند چشم انداز ايران 1404 و پنج برنامه اقتصادي و نيز قوانيني مانند بيمه همگاني نيز ياد کنيم که در زمينه پيشرفت و تعادل اقتصادي بسيار تاثير گذار بوده است.

به طور کلي ،عليرغم تحميل جنگ و خسارتهاي عظيم ناشي از آن و نيز دو برابر شدن جمعيت کشور،در سال هاي پس از پيروزي انقلاب علاوه بر خودکفايي در بسياري از بخش‌هاي اقتصادي و نيز تامين زيرساختها از مادي گرفته تا نيروي انساني مورد نياز - در حالي که تا پيش از انقلاب اسلامي دهها هزار خارجي اعم از مهندس، پزشک، کارگر ماهر، تکنيسين و مدير اقتصادي در کشور حضور داشتند - درآمد سرانه افزايش يافته، ضريب جيني که نشان دهنده توزيع درآمدهاست رشد بالايي را تجربه نموده و وابستگي به نفت در بودجه تقريبا نصف شده است. (از80 درصد به 42 درصد)

ج - علمي فناوري

 غلبه بر عقب‌‌ماندگي علمي فناوري يکي از آرمانهاي انقلاب اسلامي بوده است. در اين زمينه نيز کارنامه انقلاب درخشان و عالي است ، به گونه‌اي که امروزه طبق گزارش مجامع علمي بين‌المللي سرعت پيشرفت علمي در ايران 11 برابر متوسط سرعت جهاني است و اين در شرايطي است که دولتهاي سلطه‌گر غربي از هر اهرمي براي جلوگيري از سرمايه‌گذاري در ايران بهره گرفته و به جنايتکارانه‌ترين روشها از جمله ترور دانشمندان هسته‌اي دست مي‌زنند.

در حالي که قبل از انقلاب اسلامي 68 درصد بزرگسالان کشور بي‌سواد بوده و کمتر از 40 درصد کودکان مي‌توانستند به دبستان بروند، امروزه رقم باسوادي در کشور به عدد 100 درصد نزديک مي‌شود و تعداد دانشجويان کشور از 154000 نفر در سال 1357 به حدود 4000000 نفر در سال 1390 رسيده است. هم چنين در حالي که پيش از انقلاب تنها تعدادي محدود دانشگاه يا مرکز آموزش عالي در کشور وجود داشت، اين تعداد امروز به 119 دانشگاه و مرکز آموزش عالي دولتي، 28 مرکز آموزش عالي وابسته به دستگاه‌هاي اجرايي، 295 دانشگاه غير انتفاعي، 550 دانشگاه پيام نور، 385 دانشگا آزاد اسلامي، 739 مرکز آموزش عالي علمي کاربردي، 274 مرکز آموزش فني حرفه‌اي و تربيت معلم در کشور رسيده است.

غلبه بر عقب‌‌ماندگي علمي فناوري يکي از آرمانهاي انقلاب اسلامي بوده است. در اين زمينه نيز کارنامه انقلاب درخشان و عالي است ، به گونه‌اي که امروزه طبق گزارش مجامع علمي بين‌المللي سرعت پيشرفت علمي در ايران 11 برابر متوسط سرعت جهاني است.

 يک نکته مهم در رشد علمي فناوري در ايران پس از انقلاب توجه به دانش‌ها و تکنولوژي‌هاي برتر با استفاده از سرمايه هاي بومي بوده است:

1 - توجه به انرژي صلح آميز هسته اي با توجه به اهميت روز افزون آن براي آينده و نيز توليد انرژي و دارو و غيره.

قابل ذکر است که توليد انرژي هسته‌اي ،که روندي بسيار سخت داشته و از استخراج سنگ اورانيوم تا توليد گاز uf6 و ساخت سانتريفيوژ در نسل‌هاي مختلف و توليد آب سنگين و...را شامل مي‌شود،تنها در اختيار معدودي از کشورهاي جهان است.

2- توجه به دانش پزشکي از جمله سلول‌هاي بنيادي، داروهاي راهبردي، شبيه سازي حيوانات و..

در اهميت دانش سلول هاي بنيادي گفته مي‌شود که بعد از بيوتکنولوژي انقلاب دوم در پزشکي محسوب مي‌شود .اين سلولها که در همه دوره‌هاي زندگي فرد يافت مي‌شوند (در بزرگ سالان سلولهاي بنيادي هر عضو تنها براي ترميم همان عضو کاربرد دارند، اما در دوره جنيني سلولهاي بنيادي قدرت تکثيري براي همه اعضا را دارند) مي‌توانند نقش مهمي در التيام بيماري‌ها داشته باشند؛ از جمله دردرمان پارکينسون، ضايعات نخاعي، سکته مغزي، سوختگي ها، بيماري‌هاي قلبي، ديابت، دردهاي مفاصل، بيماري‌هاي کبدي و در آينده نابينايي. بيشتر کشورهاي تلاشگر در زمينه سلول‌هاي بنيادي در مرحله تحقيق هستند و به زودي مرحله درمان شروع خواهد شد يعني به زودي پزشکي از دارو درماني به سوي سلول درماني خواهد رفت. در جمهوري‌ اسلامي ايران پژوهشکده رويان در اين زمينه فعال است.

3 - توجه به نانوفناوري، ليزر، آي تي IT و...

نانوفناوري در آينده نزديک يک بازار 1000 ميليارد دلاري در جهان خواهد داشت. جمهوري اسلامي ايران تا کنون رتبه مناسبي از نظر دانش نانو به دست آورده است. نانوفناوري در حوزه‌هاي مختلف از جمله توليد و انباشت انرژي، افزايش بهره‌وري کشاورزي، سم زدايي از آب، تشخيص بيماري‌ها، رسانش دارو، انباشت مواد غذايي، پاکسازي هوا، کنترل آفات و غيره کاربرد دارد.

4 - توجه به تکنولوژي فضايي و پرتاب ماهواره بومي

 جمهوري اسلامي ايران تنها کشور منطقه است که از توان بومي پرتاب و ساخت ماهواره داراي اهداف مختلف برخوردار است و به مرور زمان حيطه عمل خود دراين زمينه را گسترش مي‌دهد.

علاوه بر اين موارد ،که نياز به دانش و فناوري‌هاي برتر دارد، کشور ما در زمينه فناوري هاي ساخت صنايع مصرفي و ملزومات زندگي نيز پيشرفت خوبي داشته است؛از جمله در خودروسازي و قطعه سازي خودرو( به عنوان مثال توان ساخت بيش از 1000 خودرو در يک روز در ايران خودرو و توان بالاي ساخت خودرو در سايپا)، لوازم زندگي مانند يخچال، مبلمان، فرش ماشيني، منسوجات و هواپيما سازي از جمله ساخت مشترک هواپيماي ايران 140 با برخي کشورهاي اروپاي شرقي ،گام‌هاي بسيار موفقي برداشته شده است.

پيشرفت در فناوري‌هاي گوناگون نظامي به علاوه اراده ملي آرماني، شرايط را براي حضور در درياهاي دوردست نيز فراهم نموده و افزايش اقتدار ملي در سطح منطقه‌اي و جهاني را براي کشور به همراه داشته است.

 د - نظامي

 

در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي ،کشور ما رشد و پيشرفت همه جانبه‌اي را در فناوري هاي نظامي نيز تجربه کرده واين رشد حتي باعث پيشرفت فناوري در صنايع غير نظامي نيز گرديده است. در زمينه نظامي مي‌توان موارد زير را نام برد:

1- ساخت موشکهاي بالستيک با برد حدود 2500 کيلومتر (شهاب) و موشک هاي ميان برد و کوتاه برد.

2 - ساخت انواع سلاح‌ها و موشکهاي ضد هوايي (مانند S200)

 3 - ساخت انواع موشکهاي دريايي (از جمله موشکهاي نقطه زن از فواصل دور)

4 - ساخت زير دريايي

5 - ناوها و ناوشکن‌هاي ساخت داخل مانند ناو جماران

6 - ساخت انواع نفربر و تانک زرهي و انواع سلاح هاي ضد تانک

7 - ساخت قايق‌هاي تند رو موشک انداز

8 - ساخت هواپيماهاي جنگي صاعقه و انواع هواپيماهاي بدون سر نشين و بدست آوردن توان فرونشاني و ساقط کردن هواپيماهاي پيشرفته بدون خلبان آمريکايي.

9 - پيشرفت در فناوري نبرد سايبر و جنگ‌هاي الکترونيک.

بطور کلي ،پيشرفت در فناوري‌هاي گوناگون نظامي به علاوه اراده ملي آرماني، شرايط را براي حضور در درياهاي دوردست نيز فراهم نموده و افزايش اقتدار ملي در سطح منطقه‌اي و جهاني را براي کشور به همراه داشته است.

دکتر مصطفي ملکوتيان /عضو هيئت علمي دانشگاه تهران